Γηρατειά και νόημα ζωής

Η γήρανση, η σύνθετη αυτή διαδικασία μη αναστρέψιμων  μεταβολών  πανω στο καθε κύτταρο οι οποίες παρουσιάζονται  προοδευτικά με την πάροδο του χρόνου συμβαίνει σε όλους ανεξερέτως τους ζωντανους οργανισμούς. Αυτή η αλλαγή προς τα κατώ, η» φθορά» του οργανισμού,  είναι μια πραγματικότητα και για τον άνθρωπο αφού αρχίζει από πολύ νωρίς στη ζωή μας -μετά την ηλικία περίπου των 25- και κορυφώνεται με τον επερχόμενο θάνατο του κάθε ατόμου. Με την πάροδο των χρόνων  λοιπόν παρουσιάζονται αλλαγές πάνω στα διαφορα μέρη του σώματος μας, στα διάφορα οργανα, και στις λειτουργίες του οργανισμού οι οποίες γίνονται ακόμα πιο μεγάλες και πιο εμφανείς  κατά την τρίτη ηλικία, την ηλικία των 65 περίπου και άνω.   Τέτοιες αλλαγές μπορεί να αφορούν τη δυσκολία στην κίνηση λόγω  των προβλημάτων στο μυοσκελετικό σύστημα, προβλήματα με το αναπνευστικό, πεπτικό  και εκκριτικό σύστημα,  μείωση της οξύτητας των αισθητηρίων οργάνων –κυρίως της ακοής και της όρασης- έκπτωση των νοητικών λειτουργιών κ.α  Γενικά, ένα ηλικιωμένο άτομο δεν θα  μπορούσε να πράξει στον ίδιο βαθμό πράγματα που έκανε σε νεότερη ηλικία. Επιπλέον,  μπορεί να παρουσιάζονται αλλαγές στη ρουτίνα του ατόμου όπως με τη συνταξιοδότηση ή την απώλεια του συντρόφου.

Πολλά άτομα της τρίτης ηλικίας, λόγω όλων αυτών των αλλαγών που αναφέρθηκαν πιο πάνω είναι δυνατό να πεσουν σε ένα είδος κατάθλιψης ή μελαγχολίας. Μπορούμε να ακούσουμε φράσεις  όπως « Κοίτα πώς ήμουν και πώς έγινα» ,  «Το σπίτι μου εκαθαριζα το, έκαμμα το σιόνι  τζιε τωρά εν μπορώ καν να περπατήσω», «Έχασα τον άντρα μου, το στήριγμα μου. Τώρα, νιώθω τόση μοναξιά. Χωρίς αυτόν μου η ζωή δεν έχει σημασία»,  «Εδίουν του τοίχου ππουνία τσιε έππεφτε ,τώρα εν αξίζω τίποτε, είμαι ένας σακάτης.  Απλά είμαι βάρος των παιθκιών μου»  Όλες οι πιο πάνω δηλώσεις εκφράζουν μια θλίψη η οποία πηγάζει απο το αίσθημα της απώλειας, το αίσθημα του να χάνει κανείς κάτι. Τα άτομα αυτά εκφράζονται  σαν να περνούν μια διαδικασία πένθους για όλα αυτά που έχουν χάσει, για όλα αυτά που είχαν και τώρα δεν έχουν. Τα άτομα αυτα  εκφράζονται λες και έχουν χάσει το λόγο για τον οποίο ζουν.

Ο Viktor Frankl,  ο μεγάλος αυτός ψυχίατρος, στο βιβλίο του   «Man’s search for meaning» επικεντρώνεται στο πόσο σημαντικό είναι για τον καθένα μας  το να μπορεί να βρίσκει ένα νόημα το οποίο θα τον κρατήσει «ζωντανό» και ενεργό μέσα στη ζωή, ένα  λόγο για τον οποίο αξίζει να ζει. Η απόγνωση,  λέει ο ίδιος, είναι το αποτέλεσμα του να ζει κανείς χωρις νόημα.  Το νόημα αυτό δεν είναι το ίδιο για το κάθε άτομο και δεν είναι κάτι σταθερό αλλά  μπορεί να αλλάζει σε διαφορετικές περιόδους της ζωής μας.

Τα ηλικιωμένα άτομα πολλές φορές επικεντρώνονται πάνω σε αυτά που μπορούσαν να κάνουν στο παρελθόν  αλλά  αδυνατούν να πράξουν στο παρόν. Ενώ, θα ήταν προτιμότερο και πολύ πιο βοηθητικό αν μπορούσαν αποδεχτούν αυτά που δεν μπορούν να αλλάξουν και να επικεντρωθούν πάνω σε αυτά που δύναντε, που μπορούν να πράξουν στο  παρόν, στο εδώ και τώρα, μιας και το παρελθόν δεν αλλάζει.  Είναι σημαντικό για τον καθένα μας να μπορεί να ελίσσεται, να προσαρμόζεται στα δεδομένα του, να αναθεωρεί  καταστάσεις και να επαναπροσδιορίζει τον εαυτό του.

Ο άνθρωπος σε όποια κατασταση και να βρίσκεται  είτε είναι ασθενής είτε όχι ,είτε γέρος είτε νέος, έχει πάντα κάποιο βαθμό ελευθερίας αλλά και συνάμα ευθύνης  να επιλέξει.  Ακόμα και κάποιος ετοιμοθάνατος την ώρα του θανάτου του έχει την επιλογή να πεθάνει με αξιοπρέπεια ή όχι.

Η αλλαγή λοιπόν είναι κατι που συμβαίνει είτε το θελουμε είτε οχι. Απλά συμβαίνει, χωρίς να μπορούμε να επέμβουμε σ΄αυτή ή να τη σταματήσουμε. Πάντα όμως πρέπει να θυμόμαστε ότι έχουμε κάποιο βαθμό έλεγχου, επιλογής και ελευθερίας στο πώς θα αντιμετωπίσουμε την οποιαδήποτε αλλαγή και κατ’ επέκτασης τα γηρατειά μας. Πάντα μπορούμε να βρίσκουμε ένα νέο λόγο για να ζούμε, ένα νέο νόημα ζωής.